Op 1 mei j.l. heb ik een ronde tafel bijeenkomst bijgewoond over de Roos van Leary . De bijeenkomst werd gehouden onder de bezielende leiding van Bert van Dijk. Van dit model weet ik wat het is en als trainer ben ik ook van mening dat kennis hiervan tot de standaard bagage hoort in trainerschap. Het model heb ik vooral geleerd om weerstand in groepen te plaatsen. Alleen begrijp ik er niets van. In de afgelopen jaren heb ik als gast een aantal korte workshops bijgewoond, waarin de Roos op verschillende manieren werd uitgelegd. Er zijn hele leuke werkvormen te bedenken om mensen met de Roos te laten werken en te laten ervaren wat het effect is van gedrag in samenwerking. Theoretisch kan ik het allemaal volgen maar wat er in de praktijk nu mee te doen – dat gaat niet. Op de een of andere manier wil het model maar niet beklijven. Het is heel veel nadenken. Het onbegrip over de Roos van Leary was dan ook aanleiding om aan de ronde tafel bijeenkomst deel te nemen – in de hoop er wijzer van te worden.
Waar gaat het in de Roos nu om? De Roos van Leary geeft inzicht in relaties en het gedrag van mensen. Het gaat over de acceptatie van gedrag en de beïnvloeding van gedrag. De Roos geeft inzicht in communicatieprocessen. Zo ver kom ik. Alleen wat dan er mee te doen in de praktijk? Wat is dan de volgende stap? Want wat doe je als je geconfronteerd wordt met aanvallend gedrag in samenwerking? Wat doe je als iemand leiding neemt op een wijze die weerstand bij jou oproept? Hoe ga je om met een collega die een defensieve houding aanneemt? Of jijzelf?
De Roos objectiveert gedrag van mensen maar biedt geen praktische oplossingen. In de Roos is gedrag niet goed en niet fout. Echter in de praktijk ervaren mensen gedrag van mensen wel als goed of fout. Als iets goed is, zou ik het niet veranderen. Geeft iets resultaten waar jezelf niet blij van wordt, dan is dat wat anders. En wat doe je dan? Het helpt mij niet om dan een ingewikkeld model voor ogen te nemen. Ik geloof in humor, ik geloof in eigen verantwoordelijkheid en ik geloof in praktische gereedschappen als ik zie dat iets me niet brengt wat ik wil. Voor dilemma’s wil ik graag praktische oplossingen tot mijn beschikking hebben om toch resultaat te creëren met waar ik mee bezig ben. En dat betekent een andere perceptie op zaken.
Als je het gedrag waarneemt dat hoort bij de ervaring waar je jezelf op dat moment van bewust bent, waar gaat het dan om? Speel je het spel niet mee op dat moment? Wil je zelf winnen en voorkom je dat een ander succesvol is? Wat maak jij – of de ander – niet af waar je aan begonnen bent? Is de ander bezig het spel dat gespeeld wordt te vernietigen en ga je daar in mee? Hanteer je please-gedrag in plaats van dat je in je eigen autoriteit stapt? Blijf je hangen in iets dat een probleem wordt in plaats van dat je doelgericht bezig bent om een concreet resultaat neer te zetten? Volgens mij hoeft het allemaal niet zo moeilijk te zijn om ergens uit te komen.
Uit de ervaring stappen en op meta niveau kijken naar wat er gebeurt vind ik een goede stap.
Als dat in deze context niet werkt, dan weet ik het niet.
Misschien toch weer terugvallen op de Roos?
Beste Caroline.
Wat kan ik me jouw worsteling met de Roos van Leary goed voorstellen. Het model lijkt een gedrocht, met veel te veel tekst en veel te weinig handvatten. Hoe geraffineerd de oefeningen ook zijn om je met het model te laten ‘spelen’ en hoe luidruchtig de oh’s en ah’s ook zijn van mensen die denken het licht te zien, terwijl ze van het ene in het andere op de grond gecreëerde kwadrant hoppen, het is en blijft een draak van een model. En toch: ik zou er niet zo Learisch van zijn als daar geen uitweg uit mogelijk is. Want die is er wel.
In mijn boek ‘Beïnvloed anderen, begin bij jezelf’ heb ik helaas ook veel tekst moeten gebruiken om de lezer mee te nemen in de praktische toepassing van de roos. Het boek is dan ook slechts een opmaat naar het moment waarop je kunt gaan ervaren wat de kracht van het schema (ik noem het graag een ‘landkaartje’) is. En ik ben bezig het aan te vullen in de vorm van een dvd.
In dat boek heb ik een kaartje gestoken dat het draconische model in twee kleuren weergeeft: groen en rood. Kort gezegd is het groene gedrag het ‘goede’ en het rode het ‘kwade’. Als je een goede sfeer belangrijk vindt voor wat je (met elkaar) wilt bereiken, kies je groen door je op de ander te richten en rood door je op de zaak (bij voorbeeld een deadline) te richten. Humor is per definitie een mensgerichte aangelegenheid. Het drukt in feite uit: met mij kun je lachen en dat wil ik met jou graag doen, want ik ben in jou geïnteresseerd.
Het gaat er bij de Roos van Leary steeds om, te achterhalen wat een mens uitdruk met wat hij of zij (vooral non-verbaal) communiceert. En dat is niet per definitie hetzelfde als de gesproken tekst. Het is eerder andersom: het is bijna per definitie NIET hetzelfde.
Voor het grootste deel voel je dat aan (zeker als je iemand goed kent), maar voor een deel niet. Dan raak je in de war en vraagt je af: wat kan ik doen om dat gedrag van die ander zodanig (vooral non-verbaal) te beantwoorden, zodat we samen de ‘goede’ kant opgaan. Let wel: goed en kwaad gebruik ik hier louter in het kader van wat je wilt bereiken. Als de ander mijn gedrag als ‘kwaad’ bestempelt (want inderdaad gebeurt dat natuurlijk), dan kan ik daar maar beter rekening mee houden.
En daarvoor geeft de Roos van Leary een landkaart. Ik ben ergens, ik weet niet goed waar en ik kijk op mijn kaartje waar ik naartoe moet.
Dat kaartje heb je een tijdje nodig totdat je (onbewust bekwaam) weer ‘vanzelf’ weet wat je moet doen om ergens te komen.
In mijn opleiding aan trainers garandeer ik dat je het draconische model leert hanteren als een eenvoudige landkaart. In de eerste plaats door het te snappen en in de tweede plaats door het weer los te laten. Het model is niet meer dan een landkaart en (Korsibsky): de map is not the territory.
Ik nodig je uit toch deel te nemen en als je daarna nog (meer) in de war bent, krijg je je hele investering van me terug.
En ik nodig alle andere professionals die het model willen leren hanteren uit om hetzelfde te doen, overigens zonder die no cure no pay clausule.
Dit stukje reclame gun ik mezelf na het schrijven van dit hele epistel.
Ik ben benieuwd!
Hartelijke groet,
Bert van Dijk,
trainer/schrijver en opleider van trainers
Aardige blogpost. Je geeft heldere aanknopingspunten om weerstandgedrag in een ander perspectief te bekijken.